Ambliopiya nədir?

Ambliopiya, xalq arasında "tənbəl göz" kimi tanınan, bir və ya hər iki gözün görmə qabiliyyətinin zəifləməsi ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Bu xəstəlik əsasən uşaqlıq dövründə inkişaf edir və müalicə olunmazsa, ömür boyu davam edə bilər. Ambliopiya zamanı gözlərdən biri normal görmə qabiliyyətinə malik ola bilər, lakin digər göz tam inkişaf etmədiyi üçün zəif görür. Nəticədə beyin zəif görən gözdən gələn siqnalları görmə prosesinə daxil etməyi "öyrənmir".

Ambliopiyanın səbəbləri:

Strabizm (şaşılıq): Bu, ambliopiyanın ən yayılmış səbəbidir. Strabizm zamanı gözlər eyni nöqtəyə baxmadığı üçün beyin hər iki gözün verdiyi fərqli görüntüləri birləşdirməkdə çətinlik çəkir və bu səbəbdən zəif olan gözdən gələn görüntünü görmə prosesindən "çıxarır".
Anizometropiya: Hər iki göz arasında refraksiya fərqi olduqda (məsələn, bir göz uzaqgörən, digər göz isə yaxın görən olduqda), beyin daha aydın görüntü verən gözdən istifadə etməyə meyillidir və digər göz tənbəlləşir.
Refraksiya qüsurları: Yüksək miopiya (uzaqgörmə), hipermetropiya (yaxın görmə) və ya astiqmatizm olan uşaqlarda, müvafiq düzəldici eynəklər istifadə olunmadıqda ambliopiya inkişaf edə bilər.
Şəffaflığın itməsi: Gözün şəffaflığını itirən katarakta və ya digər problemlər görmə qabiliyyətini zəiflədə bilər, bu da ambliopiyaya səbəb ola bilər.
Göz qapağının ptozu: Göz qapağının düşməsi (ptoza) görməni məhdudlaşdırırsa, bu vəziyyət də ambliopiyaya yol aça bilər.

Ambliopiyanın simptomları:

Bir gözün görmə qabiliyyətinin digər gözə nisbətən zəif olması
Uzaqdan baxanda gözlərin düzgün fokuslanmaması və ya zəif olan gözün əyilməsi
Oxuma və ya fokuslanma zamanı çətinlik
Baş ağrısı və ya göz yorğunluğu
Dərinlik hissiyatının zəif olması (binokulyar görmədə problemlər)

Ambliopiyanın müalicəsi:

Ambliopiyanın erkən diaqnozu və müalicəsi uşağın görmə qabiliyyətini qorumaq və bərpa etmək üçün vacibdir. Müalicə nə qədər erkən başlanarsa, nəticələr bir o qədər yaxşı olar.

Gözlük və ya kontakt linzalar: Refraksiya qüsurlarını düzəltmək üçün nəzərdə tutulan eynəklər və ya kontakt linzalar ambliopiyanın müalicəsində mühüm rol oynayır.
Göz qapağının bağlanması (oklüziya): Zəif görən gözü məcburən işlətmək üçün sağlam göz bağlanır. Bu üsul beyni zəif gözdən istifadə etməyə məcbur edir və zəif gözün görmə qabiliyyəti tədricən artır.
Atropin damcıları: Sağlam gözə atropin damcıları damcıladaraq, onun fokuslanma qabiliyyətini zəiflədir və zəif görən gözü daha aktiv istifadə etməyə təşviq edir.
Cərrahiyyə: Strabizm və ya ptoz kimi fiziki problemləri düzəltmək üçün cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Cərrahiyyə adətən digər müalicələrlə birlikdə aparılır.
Vizual terapiya: Göz və beyin arasındakı əlaqəni gücləndirmək üçün xüsusi təlimlər və məşqlər təyin oluna bilər.

Ambliopiyanın müalicəsi uzunmüddətli bir proses ola bilər və davamlı nəzarət tələb edir. Müalicə erkən uşaqlıq dövründə başlandıqda daha effektivdir, buna görə də uşaqların görmə qabiliyyəti ilə bağlı hər hansı bir şübhə yaranarsa, göz həkimi ilə məsləhətləşmək vacibdir.

Paylaş